Σύνταξη διαθήκης, επικύρωση και διαχείριση περιουσίας

Μια περιουσία περιλαμβάνει όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία που κατέχει ένα άτομο. Ως εκ τούτου, η διαχείριση της περιουσίας σχετίζεται με τη συγκέντρωση και τη διανομή των περιουσιακών στοιχείων του αποθανόντος στους νόμιμους κληρονόμους στην Κύπρο. Ένας βασικός παράγοντας που καθορίζει τη διανομή μιας περιουσίας είναι το εάν ο αποθανών άφησε διαθήκη.

Διαθήκες στην Κύπρο

Στην Κύπρο, η διαθήκη είναι ένα νομικό έγγραφο με το οποίο ένα πρόσωπο, ο διαθέτης, εκφράζει την επιθυμία του για το πώς θα διανεμηθεί η περιουσία του μετά τον θάνατό του και ορίζει ένα ή περισσότερα πρόσωπα ως νόμιμους κληρονόμους και εκτελεστές για τη διαχείριση της περιουσίας μέχρι την τελική διανομή της.

Ο πρωταρχικός σκοπός μιας διαθήκης είναι να κατευθύνει τη διάθεση του μέρους της περιουσίας που ο διαθέτης είναι νομικά ελεύθερος να διανείμει. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει άλλες σημαντικές διατάξεις, όπως διευθετήσεις για την κηδεία.

Διατυπώσεις για τη σύνταξη διαθήκης στην Κύπρο

Η διαθήκη πρέπει να είναι γραπτή και να υπογράφεται από τον διαθέτη παρουσία δύο μαρτύρων που είναι παρόντες ταυτόχρονα.

Στην Κύπρο, μια διαθήκη μπορεί να κατατεθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο της πόλης όπου διαμένει ο διαθέτης. Ωστόσο, η εγκυρότητά της δεν επηρεάζεται εάν δεν κατατεθεί στο δικαστήριο.

Συνέπειες θανάτου με ή χωρίς διαθήκη

Η διαθήκη επιτρέπει τη λήψη αποφάσεων για ορισμένα θέματα, τα οποία αναφέρονται παρακάτω.

Διορισμός Εκτελεστή

Δίνει την εξουσία διορισμού του εκτελεστή, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για την κατάθεση της αίτησης διαχείρισης της περιουσίας στο αρμόδιο Επαρχιακό Δικαστήριο και την αίτηση έκδοσης Διαταγής Διαχείρισης (Grant of Probate). Αυτή η δικαστική απόφαση του επιτρέπει να ενεργεί στο όνομα της περιουσίας και να διανέμει τα περιουσιακά στοιχεία σύμφωνα με τις οδηγίες που αναφέρονται στη διαθήκη.

Ο εκτελεστής μπορεί να είναι οποιοδήποτε άτομο, περιστασιακά ένα έμπιστο μέλος της οικογένειας ή ο δικηγόρος σας, που διαθέτει τις νομικές γνώσεις και την εμπειρία για να διαχειριστεί την περιουσία και να διαιρέσει τα περιουσιακά στοιχεία επαγγελματικά.

Ωστόσο, εάν δεν υπάρχει διαθήκη, η εξουσία διορισμού διαχειριστή θα παραμείνει στους νόμιμους κληρονόμους. Θα πρέπει να συναινέσουν για τον διορισμό ενός κατάλληλου διαχειριστή περιουσίας, ο οποίος, όπως και ο εκτελεστής, θα υποβάλει αίτηση στο Επαρχιακό Δικαστήριο για την έκδοση Διαταγής Διαχείρισης.

Κατανομή περιουσίας και περιουσιακών στοιχείων της κληρονομιάς

Χωρίς διαθήκη, η περιουσία θα διανεμηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Διαθηκών και Κληρονομικής Διαδοχής Νόμου, ο οποίος προβλέπει επτά κατηγορίες νόμιμων κληρονόμων σε ιεραρχική σειρά προτεραιότητας με βάση τον βαθμό συγγένειας με τον αποβιώσαντα. Η πρώτη κατηγορία νόμιμων κληρονόμων αποτελείται από τον/την σύζυγο και τα παιδιά, τα οποία συνήθως κληρονομούν ίσα μερίδια της περιουσίας.

Εάν υπάρχει διαθήκη, μπορεί να καθορίσει την κατανομή των περιουσιακών στοιχείων και σε ποιον θα μεταβιβαστούν. Μπορεί ακόμη και να διανείμει περιουσιακά στοιχεία σε πρόσθετους κληρονόμους, εκτός από συγγενείς, εάν ο διαθέτης το επιθυμεί, με την επιφύλαξη της Διαθέσιμης Μερίδας.

Το διαθέσιμο μέρος της περιουσίας/περιουσιακών στοιχείων

Ο περί Διαθηκών και Κληρονομικής Διαδοχής Νόμος της Κύπρου περιορίζει την ελευθερία του διαθέτη να διαθέσει την περιουσία και τα περιουσιακά του στοιχεία, έτσι ώστε αυτά να περιέρχονται κυρίως σε μέλη της οικογένειάς του.

Το διαθέσιμο μέρος της περιουσίας αναφέρεται στο μέρος της κινητής και ακίνητης περιουσίας ενός προσώπου που μπορεί να διαθέσει ελεύθερα με τη διαθήκη του. Σύμφωνα με την κυπριακή νομοθεσία, το μέρος της περιουσίας που μπορεί να διατεθεί ελεύθερα με διαθήκη καθορίζεται από τους επιζώντες συγγενείς. Ανάλογα με το ποιος επιζεί, ενδέχεται να ισχύουν τα ακόλουθα σενάρια:

• Επιζών σύζυγος και τέκνα (ή οι κατιόντες τους) – η διαθέσιμη μερίδα είναι έως το ¼ (ένα τέταρτο) της καθαρής αξίας της περιουσίας.
• Επιζών σύζυγος, γονέας ή γονείς (αλλά όχι παιδιά ή κατιόντες τους) – η διαθέσιμη μερίδα είναι έως το ½ (μισό) της καθαρής αξίας της περιουσίας.
• Δεν επιζούν σύζυγος, παιδιά (ή οι απόγονοί τους) ή γονείς – η διαθέσιμη μερίδα είναι ολόκληρη η περιουσία.

Μπορεί μια διαθήκη να ανακληθεί;

Μια διαθήκη μπορεί να ανακληθεί από μεταγενέστερη διαθήκη που ανακαλεί ρητά την προηγούμενη. Ο διαθέτης μπορεί επίσης να ανακαλέσει μια διαθήκη σκίζοντάς την ή καταστρέφοντάς την με άλλο τρόπο.

Διαχείριση κληρονομιών

Γενικά θέματα που αφορούν τη διαχείριση κληρονομιών στην Κύπρο ρυθμίζονται από τον περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμο (Κεφ. 189), τον περί Κληρονομιών (Επανασφράγισης) Νόμο (Κεφ. 192) και τους Κανονισμούς που θεσπίζονται δυνάμει αυτών των Νόμων, σε συνδυασμό με τον περί Διαθηκών και Κληρονομικής Διαδοχής Νόμο (Κεφ. 195).

Έκδοση Διαταγής Διαχείρισης / Παραχωρητηρίου (Grant of Probate)

Η έκδοση Διαταγής Διαχείρισης παρέχει στον διαχειριστή της περιουσίας την εξουσία και τη νομική αρμοδιότητα να διαχειρίζεται και να διανέμει τα περιουσιακά στοιχεία του αποβιώσαντος. Αυτό περιλαμβάνει την εξουσία μεταβίβασης περιουσίας και πρόσβασης σε τραπεζικούς λογαριασμούς για τη διανομή των περιουσιακών στοιχείων στους νόμιμους κληρονόμους υπό δικαστική εποπτεία και σύμφωνα με τις διατάξεις του κληρονομικού δικαίου.

Τα απαραίτητα έγγραφα για την έναρξη της διαδικασίας είναι τα ακόλουθα:

• Πιστοποιητικό θανάτου.
• Εάν είναι δυνατόν, τα στοιχεία των κληρονόμων (όνομα, διεύθυνση και ταυτότητα ή διαβατήριο).
• Πιστοποιητικό Κληρονόμων που εκδίδεται από τον Κοινοτάρχη ή τον Δήμαρχο της περιοχής όπου διέμενε το άτομο. Συνήθως, αυτό συντάσσεται από δικηγόρο.

Πότε απαιτείται η έκδοση Διαταγής Διαχείρισης;

Σύμφωνα με τον νόμο περί διαθηκών, αυτή η νομική εξουσιοδότηση απαιτείται πριν από τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του αποβιώσαντος. Δεν απαιτείται έκδοση διαταγής όταν το μόνο περιουσιακό στοιχείο είναι τραπεζική κατάθεση που δεν υπερβαίνει τα €15.000.

Πρωτοκολλητής Επικύρωσης Διαθηκών και Πρωτοκολλητείο

Ο νόμος ορίζει ότι ο Αρχιπρωτοκολλητής είναι ο κύριος Πρωτοκολλητής Επικύρωσης Διαθηκών και ότι το Πρωτοκολλητείο του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι το κύριο μητρώο.

Τα κύρια καθήκοντα των Πρωτοκολλητών περιλαμβάνουν την παραλαβή διαθηκών για ασφαλή φύλαξη, αιτήσεων για χορήγηση επικύρωσης διαθήκης ή διαχείρισης και την αποστολή στο κύριο Πρωτοκολλητείο ειδοποιήσεων για κάθε αίτηση που υποβάλλεται.

Κληρονομικό δίκαιο στην Κύπρο

Η διαδικασία Διαχείρισης Κληρονομιάς στην Κύπρο θα κινηθεί από τον εκτελεστή της διαθήκης εάν υπάρχει διαθήκη, ή από όλους τους νόμιμους κληρονόμους (ή οποιονδήποτε από αυτούς) εάν δεν υπάρχει διαθήκη. Ο δικηγόρος θα καταθέσει την αίτηση διαχείρισης και θα ζητήσει από το δικαστήριο να εκδώσει στον προτεινόμενο εκτελεστή την εντολή διαχείρισης, επιτρέποντάς του να διαχειριστεί τα περιουσιακά στοιχεία του αποβιώσαντος.

Διαδικασία έκδοσης Διαταγής Διαχείρισης

Η αίτηση για την έκδοση της διαταγής θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τους κληρονόμους και τους δικαιούχους, την εκτίμηση της αξίας της περιουσίας (κινητής και ακίνητης), τα χρέη και γραπτή δήλωση των κληρονόμων ή των δικαιούχων ότι αποδέχονται τον διορισμό του διαχειριστή. Εάν δεν υπάρχει συναίνεση από κάποιον δικαιούχο, η αίτηση πρέπει να επιδοθεί σε αυτόν, ο οποίος έχει το δικαίωμα να υποβάλει ένσταση κατά του διορισμού του προτεινόμενου διαχειριστή.

Απαιτούμενος χρόνος για την έκδοση

Ο χρόνος που απαιτείται για την έκδοση της διαταγής δεν υπερβαίνει τους 1-2 μήνες, εφόσον δεν προβληθεί ένσταση από κανέναν από τους δικαιούχους.

Διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων μετά την έκδοση της διαταγής

Αφού λάβει την εντολή διαχείρισης, ο διαχειριστής υποχρεούται να καταθέσει στο δικαστήριο απογραφή της περιουσίας συνοδευόμενη από ένορκη δήλωση. Κατά τη διαχείριση της περιουσίας, οφείλει να λάβει το πιστοποιητικό φορολογικής απαλλαγής και να καταβάλει τυχόν φόρο, εφόσον οφείλεται.

Το κύριο καθήκον του είναι να διαχειρίζεται την περιουσία υπό την εποπτεία του δικαστηρίου, να συγκεντρώσει τα περιουσιακά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένης της εξουσίας να κινεί νομικές διαδικασίες για λογαριασμό του αποθανόντος), να καταβάλλει τα έξοδα κηδείας και διαχείρισης, καθώς και να πληρώνει όλα τα χρέη του αποθανόντος.

Μετά την πληρωμή της κηδείας και άλλων παρεπόμενων εξόδων, συμπεριλαμβανομένων των εύλογων εξόδων του διαχειριστή και των χρεών του αποβιώσαντος, ο διαχειριστής θα διανείμει τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία στους δικαιούχους. Για τη διαχείριση της περιουσίας, συνήθως ανοίγεται ένας ειδικός τραπεζικός λογαριασμός για την πραγματοποίηση όλων των πληρωμών και την είσπραξη τυχόν χρημάτων.

Ολοκλήρωση της διαδικασίας διαχείρισης κληρονομιών

Για την οριστικοποίηση της διαχείρισης, ο διαχειριστής πρέπει να καταθέσει τους τελικούς λογαριασμούς (Final Accounts) με τα απαραίτητα έγγραφα, αποδείξεις και δήλωση υπογεγραμμένη από τους κληρονόμους και τους δικαιούχους ότι έχουν λάβει την κληρονομιά τους. Ο Πρωτοκολλητής εξετάζει τους τελικούς λογαριασμούς και, εάν η διαχείριση έχει εκτελεστεί ορθά, απαλλάσσει τον διαχειριστή από τα καθήκοντά του.

Δικηγόροι διαθηκών και κληρονομικών υποθέσεων στην Κύπρο

Το Δικηγορικό Γραφείο Γιώργου Κ. Κωνσταντίνου παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες σε θέματα κληρονομικού δικαίου, διαθηκών και διαδικασιών διαχείρισης περιουσίας στην Κύπρο, οι οποίες περιλαμβάνουν:

• Σύνταξη διαθήκης και κατάθεση στο δικαστήριο.
• Συμβουλές σχετικά με διαφορές διαθηκών στην Κύπρο.
• Παροχή συμβουλών σε θέματα που αφορούν το κληρονομικό δίκαιο.
• Μέριμνα για την ασφαλή φύλαξη της διαθήκης μέχρι να καταστεί απαραίτητη η εκτέλεσή της.
• Προετοιμασία αίτησης και δικαιολογητικών για την έκδοση Διαταγής Διαχείρισης / Επικύρωσης Διαθήκης.
• Εμφάνιση ενώπιον των Δικαστηρίων όπου κρίνεται απαραίτητο.
• Ανάληψη καθηκόντων εκτελεστή ή διαχειριστή.
• Διαδικασία έκδοσης Παραχωρητηρίου.

Επικοινωνήστε με τους δικηγόρους μας που ειδικεύονται σε διαθήκες και κληρονομικά για μια δωρεάν προσωπική συμβουλευτική συνεδρία και ανακαλύψτε τις ανταγωνιστικές αμοιβές μας.