Οικογενειακό δίκαιο και δίκαιο διαζυγίου

Στην Κύπρο, το οικογενειακό δίκαιο διέπει τις σχέσεις μεταξύ διαχωρισμένων συζύγων και των παιδιών τους. Μετά το διαζύγιο ενός ζευγαριού, προκύπτουν διάφορα ζητήματα. Κάθε ζήτημα θεωρείται ξεχωριστή υπόθεση και εκδικάζεται σε Κυπριακό οικογενειακό δικαστήριο.

Τα δικαστήρια αυτά έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα να αποφασίζουν για αιτήσεις διαζυγίου, ρυθμίσεις επιμέλειας τέκνων, διατροφή και περιουσιακές διαφορές μεταξύ συζύγων που είναι μέλη της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας.

Εάν τα μέρη ανήκουν σε διαφορετικές θρησκευτικές ομάδες, η δικαιοδοσία ανήκει στο Οικογενειακό Δικαστήριο Θρησκευτικών Ομάδων. Υπάρχουν 3 Οικογενειακά Δικαστήρια στην Κύπρο: ένα για Λευκωσία και Κερύνεια, ένα για Λεμεσό και Πάφο και ένα για Λάρνακα και Αμμόχωστο. Υπάρχει επίσης ένα Οικογενειακό Δικαστήριο για Θρησκευτικές Ομάδες με έδρα τη Λευκωσία.

Διαζύγιο στην Κύπρο

Οποιοσδήποτε σύζυγος μπορεί να καταθέσει αίτηση διαζυγίου στην Κύπρο στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο μετά τον χωρισμό. Για να έχουν δικαιοδοσία τα Κυπριακά Δικαστήρια, οι σύζυγοι πρέπει να ζουν στην Κύπρο για τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης διαζυγίου.

Η προαναφερθείσα αίτηση περιλαμβάνει τα γεγονότα της υπόθεσης, τα ονόματα των μερών, την ημερομηνία γάμου, τη διεύθυνσή τους και το αν έχουν παιδί ή παιδιά. Το κεντρικό μέρος της αίτησης που θα εξετάσει το Δικαστήριο είναι οι λόγοι του διαζυγίου και ποιος σύζυγος είναι υπεύθυνος. Ή εάν οι σύζυγοι είναι εξίσου υπεύθυνοι για το διαζύγιο, για παράδειγμα, εξίσου υπεύθυνοι για τον σοβαρό κλονισμό της σχέσης (απώλεια επαφής, κακή επικοινωνία, συγκρούσεις).

Εάν ένας από τους συζύγους είναι υπεύθυνος, το δικαστήριο θα τον διατάξει να πληρώσει τα έξοδα της δίκης ή της νομικής διαδικασίας. Εάν και τα δύο μέρη είναι υπαίτια, κάθε μέρος θα πληρώσει τα δικά του έξοδα.

Μόλις κατατεθεί η αίτηση από έναν από τους συζύγους, το Δικαστήριο ορίζει συγκεκριμένη ημερομηνία για την πρώτη ακρόαση. Η αίτηση διαζυγίου επιδίδεται στον άλλο σύζυγο ώστε να λάβει γνώση για την πρώτη ακρόαση και να είναι παρών. Ή μπορεί να διορίσει δικηγόρο διαζυγίου για να υπερασπιστεί την αίτηση.

Εάν ένας από τους συζύγους δεν διορίσει οικογενειακό δικηγόρο ή δεν εμφανιστεί στην πρώτη ακρόαση, η υπόθεση ορίζεται για οριστικοποίηση και το διαζύγιο εκδίδεται ερήμην του. Σε αυτή την περίπτωση, το άλλο μέρος μπορεί να διαταχθεί να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα.

Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσφατες τροποποιήσεις στη διαδικασία και τους κανόνες του οικογενειακού δικαίου, ο αιτητής δεν χρειάζεται να δώσει προφορική μαρτυρία στην αίθουσα του δικαστηρίου για να αποδείξει την αίτησή του. Αρκεί να υπογράψει ένορκη δήλωση που επιβεβαιώνει τους λόγους της αίτησης διαζυγίου. Στη συνέχεια, εκδίδεται το διαζύγιο.

Εάν το άλλο μέρος διορίσει δικηγόρο, θα υποβάλει την γραπτή υπεράσπισή του, είτε αρνούμενο τους λόγους του διαζυγίου είτε προσθέτοντας τις προθέσεις του για αυτό. Και το Δικαστήριο θα προχωρήσει σε δίκη.

Σε όλες τις περιπτώσεις, πριν από τη δίκη, οι οικογενειακοί δικηγόροι βοηθούν πάντα τα μέρη να καταλήξουν σε φιλικό διακανονισμό της αίτησης και στην έκδοση του διαζυγίου. Επιπλέον, οι αποφάσεις διαζυγίου από το Δικαστήριο δεν αναφέρουν λόγους διαζυγίου, παρά μόνο το γεγονός ότι ο γάμος έχει λυθεί.

Διαζύγιο στην Κύπρο: κόστος και αμοιβές

Τα νομικά έξοδα για διαζύγιο στην Κύπρο εξαρτώνται από τη διαδικασία και καθορίζονται από τους κανονισμούς των δικηγόρων. Εάν τα μέρη συμφωνήσουν και δεν υπάρχει διαφωνία σχετικά με το διαζύγιο, το κόστος μπορεί να προ-συμφωνηθεί με τον δικηγόρο.

Τα κυβερνητικά τέλη για την κατάθεση αίτησης διαζυγίου, συμπεριλαμβανομένων χαρτοσήμων και τελών δικαστικού επιδότη, είναι περίπου €200. Οι αμοιβές του δικηγόρου διαζυγίου ποικίλλουν ανάλογα με τα δεδομένα κάθε υπόθεσης και το αν οι σύζυγοι συμφωνούν αμοιβαία στο διαζύγιο. Το μέσο κόστος είναι συνήθως γύρω στα €800 πλέον ΦΠΑ και έξοδα, με την προϋπόθεση ότι και οι δύο σύζυγοι βρίσκονται στην Κύπρο και συμφωνούν στο διαζύγιο.

Πόσο διαρκεί η διαδικασία διαζυγίου στην Κύπρο

Η πολυπλοκότητα της διαδικασίας διαζυγίου στην Κύπρο εξαρτάται από το εάν ένας από τους συζύγους επιθυμεί να φέρει ένσταση στο διαζύγιο. Εάν και οι δύο σύζυγοι συμφωνούν στην έκδοση του διαζυγίου, δεν θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να οριστικοποιηθεί. Εάν συμφωνήσουν, ο κατά προσέγγιση χρόνος για να λάβει ο αιτητής (σύζυγος) τα χαρτιά του διαζυγίου είναι 1,5-2 μήνες.

Μια άλλη προϋπόθεση για να τηρηθεί αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι να είναι γνωστή στον αιτητή η διεύθυνση του καθ' ου η αίτηση (του άλλου συζύγου). Ο δικαστικός επιδότης πρέπει να μπορεί να τον εντοπίσει για να του επιδώσει την αίτηση διαζυγίου.

Εάν ένας από τους συζύγους επιθυμεί να φέρει ένσταση στην έκδοση του διαζυγίου, τότε η διαδικασία θα είναι χρονοβόρα, με κατά προσέγγιση χρόνο τουλάχιστον εννέα μήνες έως 1,5 χρόνο.

Διανομή περιουσιακών στοιχείων κατά το διαζύγιο

Οποιαδήποτε περιουσία αποκτήθηκε από τους συζύγους κατά τη διάρκεια της πρώτης συγκατοίκησης με προοπτική γάμου και κατά τη διάρκεια του γάμου τους αποτελεί κοινή περιουσία των συζύγων. Μπορεί να διανεμηθεί με την κατάθεση αίτησης στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο ως εξής:

• Η οικονομική συνεισφορά κάθε συζύγου ξεχωριστά στην απόκτηση της κοινής περιουσίας λαμβάνεται υπόψη κατά τη διανομή της κοινής περιουσίας μεταξύ των μερών.
• Η περιουσία κάθε συζύγου πριν από τη συγκατοίκηση με προοπτική γάμου παραμένει δική του, πράγμα που σημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν θα την λάβει υπόψη και δεν θα τη διανείμει.
• Οποιαδήποτε περιουσία αποκτήθηκε από τους συζύγους μέσω δωρεάς από τους γονείς τους παραμένει περιουσία τους και δεν θα ληφθεί υπόψη ή διανεμηθεί από το Δικαστήριο.

Όσον αφορά τη διανομή της κοινής περιουσίας των συζύγων, το Δικαστήριο θα λάβει υπόψη την αξία της περιουσίας την ημέρα του χωρισμού των συζύγων.

Οποιοσδήποτε σύζυγος μπορεί να καταθέσει αίτηση στο Δικαστήριο και πρέπει να επιδώσει την αίτηση στο άλλο μέρος. Μετά την εμφάνιση και των δύο μερών στο Δικαστήριο, θα καταθέσουν τις γραπτές θέσεις τους και στη συνέχεια τα δύο μέρη θα προσπαθήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία. Το Δικαστήριο θα αποφασίσει εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία βάσει των γραπτών θέσεων των μερών.

Επιμέλεια παιδιών και επικοινωνία

Μετά το διαζύγιο του ζευγαριού, ο ένας γονέας θα έχει την επιμέλεια του παιδιού ή των παιδιών και ο άλλος γονέας θα έχει το δικαίωμα επαρκούς επικοινωνίας μαζί τους.

Ένας από τους δύο γονείς μπορεί να καταθέσει αίτηση στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο, όπου ζει το παιδί. Έτσι, μετά από νομική διαδικασία, το Δικαστήριο θα αποφασίσει ποιος από τους γονείς θα αναλάβει τη φροντίδα και επιμέλεια και θα ρυθμίσει το δικαίωμα επικοινωνίας του άλλου γονέα.

Εάν και οι δύο γονείς συμφωνούν στα παραπάνω θέματα, εκδίδεται απευθείας δικαστικό διάταγμα συγκεκριμένα σχετικά με το δικαίωμα επικοινωνίας και τις ημέρες και ώρες που ο άλλος γονέας μπορεί να ασκεί το δικαίωμα επαφής με το παιδί/τα παιδιά του.

Εάν οι γονείς δεν μπορούν να συμφωνήσουν στα ζητήματα που αναφέρονται παραπάνω, η δικαστική διαδικασία θα συνεχιστεί μέσω των γραπτών θέσεων και των δύο μερών. Στη συνέχεια, το Δικαστήριο θα λάβει οριστική απόφαση, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις των μερών και την Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας.

Το Γραφείο Ευημερίας θα αναθέσει σε έναν λειτουργό να επισκεφθεί το σπίτι κάθε γονέα για να ετοιμάσει έκθεση σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης των γονέων και του παιδιού/παιδιών για τη δικαστική διαδικασία. Η έκθεση θα βασίζεται επίσης στις απόψεις των παιδιών σχετικά, για παράδειγμα, με το ποιον από τους γονείς θέλουν να μείνουν.

Φροντίδα και διατροφή παιδιών

Οι Νόμοι περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων 1990 έως 2008 περιλαμβάνουν όλες τις διατάξεις σχετικά με τη φροντίδα και διατροφή των παιδιών, την επικοινωνία με τους γονείς, την αφαίρεση της φροντίδας και διατροφής από έναν γονέα μέσω δικαστικής διαδικασίας και άλλα. Οι γονείς είναι αναμφίβολα και αδιαίρετα υπεύθυνοι για τη διατροφή του παιδιού/παιδιών μέχρι την ηλικία των 18 ετών.

Ο γονέας που έχει τη φροντίδα και επιμέλεια κατόπιν δικαστικής απόφασης δικαιούται να απαιτήσει διατροφή τέκνου για το ανήλικο παιδί/παιδιά από τον άλλο γονέα. Η απαίτηση που αναφέρεται παραπάνω πρέπει να κατατεθεί μέσω αίτησης στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο, όπου ζουν τα παιδιά/το παιδί.

Το Δικαστήριο εξετάζει τις ανάγκες του παιδιού/παιδιών και το εισόδημα κάθε γονέα ξεχωριστά και καθορίζει από κοινού το ποσό της διατροφής του παιδιού. Και οι δύο γονείς πρέπει να συνεισφέρουν στη διατροφή του παιδιού/παιδιών τους με βάση το εισόδημά τους, τις οικονομικές ανάγκες και τα έξοδά τους.

Η υποστήριξη μπορεί να συμφωνηθεί μεταξύ των μερών και να εκδοθεί δικαστικό διάταγμα. Ωστόσο, εάν οι γονείς διαφωνούν στα παραπάνω, το Δικαστήριο, μέσω νομικής διαδικασίας, αποφασίζει για το ποσό της διατροφής και εκδίδει δικαστικό διάταγμα.

Μετά το διάταγμα του οικογενειακού δικαστηρίου, ο γονέας πρέπει να πληρώσει το ποσό διατροφής στο παιδί/παιδιά του. Διαφορετικά, ο άλλος γονέας μπορεί να απαιτήσει ένταλμα σύλληψης εναντίον του. Τα ενήλικα τέκνα έχουν επίσης δικαίωμα διατροφής εάν είναι φοιτητές. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, πρέπει να καταθέσουν νέα αίτηση στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο εναντίον του γονέα από τον οποίο ζητούν τη διατροφή.

Επείγουσα αίτηση για έκδοση διατάγματος διατροφής χωρίς ειδοποίηση στον άλλο γονέα

Ο γονέας που έχει τη φροντίδα και επιμέλεια κατόπιν δικαστικού διατάγματος, εάν δεν λαμβάνει καμία οικονομική υποστήριξη από τον άλλο γονέα για τη διατροφή του παιδιού, δικαιούται να καταθέσει μονομερή αίτηση (ex-parte) στο Δικαστήριο χωρίς να δώσει ειδοποίηση στο άλλο μέρος.

Η διαδικασία που αναφέρεται παραπάνω μέσω μονομερούς αίτησης ακολουθείται συνήθως όταν η οικονομική υποστήριξη για το παιδί είναι επείγουσα. Το Δικαστήριο θα εκδικάσει την υπόθεση αμέσως μετά την κατάθεση της αίτησης και θα εκδώσει διάταγμα, επιτρέποντας στο παιδί ή τα παιδιά να λάβουν άμεση οικονομική υποστήριξη.

Ωστόσο, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις για να εκδώσει το Δικαστήριο το διάταγμα. Το διάταγμα που εκδίδεται δεν είναι οριστικό εκτός εάν το Δικαστήριο αποφασίσει έτσι. Επιπλέον, πριν από την έκδοση του διατάγματος, το Δικαστήριο μπορεί να ζητήσει την άποψη του άλλου γονέα εναντίον του οποίου απαιτείται τέτοιο διάταγμα.

Ολοκληρωμένες υπηρεσίες οικογενειακού δικαίου στην Κύπρο

Εάν αντιμετωπίζετε νομικά ζητήματα ή διαφορές που σχετίζονται με την οικογένεια στην Κύπρο, μπορούμε να σας παρέχουμε εξειδικευμένες συμβουλές για όλα τα θέματα του κυπριακού οικογενειακού δικαίου, όπως:

• Οικογενειακές διαφορές
• Σύνταξη και συμβουλές για προγαμιαίες και μεταγαμιαίες συμφωνίες
• Νομική βοήθεια σε θέματα υιοθεσίας και κηδεμονίας
• Βοήθεια σε διασυνοριακά ζητήματα οικογενειακού δικαίου
• Υποστήριξη συζύγου, διαπραγματεύσεις διατροφής και δικαστικές διαμάχες
• Αιτήσεις διαζυγίου
• Διανομή οικογενειακής περιουσίας και περιουσιακών στοιχείων
• Επιμέλεια παιδιών και επικοινωνία
• Φροντίδα και διατροφή παιδιών

Η ομάδα των οικογενειακών δικηγόρων μας στη Λεμεσό, με επικεφαλής την πιστοποιημένη διαμεσολαβήτρια Στάλω Κωνσταντίνου, διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία και είναι έτοιμη να χειριστεί οποιοδήποτε από τα παραπάνω ζητήματα. Παρέχουμε εξειδικευμένες νομικές γνωμοδοτήσεις για όλα τα θέματα που σχετίζονται με το οικογενειακό δίκαιο της Κύπρου. Μη διστάσετε να επικοινωνήστε μαζί μας για περισσότερες λεπτομέρειες.